Geen persona of geen persoonlijkheid?

Soms zou ik wensen dat ik helemaal geen persoonlijkheid nodig zou hebben. Ik wil gewoon een leven hebben, in plaats van steeds aan mezelf te moeten werken. Het duurt nu al zo oneindig lang dat ik dat probeer, en het lijkt ook niet eerlijk. Andere mensen zijn er ook lang niet altijd zo mee bezig om zichzelf steeds te moeten verbeteren, terwijl die toch ook niet allemaal zo’n enorm hoogstaand ontwikkelde persoonlijkheid lijken te hebben. Natuurlijk zijn daarin grote verschillen, maar ik meen toch dat er meer dan genoeg mensen rondlopen die zichzelf zelfs nog slechter voor elkaar hebben dan ik mezelf en het desondanks stukken beter naar hun zin hebben en/of in hoger aanzien staan. Dus waarom moet ik dan zo nodig maar blijven sleuren aan mijn persoonlijkheid die zich afwisselend als dood paard, paniekerig paard en opstandig paard gedraagt bij alles wat ik eraan zou willen verbeteren?

Natuurlijk omdat dat ik me nog steeds regelmatig met dermate schaamtevolle stumperigheid achter de vermeende feiten aan zie rennen dat ik nog veel liever hard zou weglopen. Het lijkt dan wel of ik echt helemaal NIETS goed kan doen. Bijna niets wat ik van mezelf zou kunnen laten zien lijkt aanvaardbaar voor mezelf en al helemaal niet om door een ander gezien te worden. Mochten er nog wat fragmentjes overblijven die ik wel vind kunnen, dan zijn dat er toch echt niet genoeg.

Het is wel de vraag wat het dan precies is waar ik zo schandalig op misgrijp in zulke panieksituaties. Voor een deel kan die narigheid veroorzaakt worden doordat ik tijdelijk niet in staat ben om mijn eigen goede en sterke kanten te zien, terwijl mijn fouten en tekortkomingen overmatig de aandacht opeisen. Dan zie ik mijn schaduw dus groter dan mijn persoonlijkheid, maar betekent dat ook dat er met mijn persoonlijkheid zelf iets mis is?

Vaak ben ik vooral ook erg bang voor wat de ander ziet. Ik ga er dan van uit dat dit zeer negatief is en bovendien dat het als het negatiever is dan wat ik oorspronkelijk zelf dacht over mezelf, het dus ook meer waar is dan wat ik zelf dacht. Eigenlijk is het dan meer mijn “persona” dan mijn persoonlijkheid die mijn wantrouwen in eerste instantie wekt. De betekenis van “persona” is ook wel masker. Het is dus iets eigenlijk oppervlakkigs dat je verkiest aan anderen te laten zien. In het normale sociale verkeer worden dergelijke maskers veel gebruikt, en het ontwikkelen van een geschikte persona voor voorkomende situaties kan wel gezien worden als onderdeel van normale persoonlijkheidsontwikkeling. Desondanks lijkt mij ook dat een echte, goed ontwikkelde persoonlijkheid zou maken dat je die oppervlakkige maskers niet meer nodig hebt, omdat je als compleet persoon in staat bent om in iedere situatie zowel authentiek te blijven, als ook voldoende aangepast te zijn aan de situatie en sociale context. Zowel in contact met je diepste innerlijke passies als ook in vruchtbare verbinding met de buitenwereld zou je optimaal in je kracht komen en creatief kunnen realiseren wat je aan mogelijkheden hebt in het leven…

Deze voorstelling maakt verder werken aan persoonlijkheidsontwikkeling dan toch wel weer aantrekkelijk. Het kan dan wel zo zijn dat veel anderen ook niet optimaal ontwikkeld zijn, maar dit is eigenlijk toch niet voldoende reden zijn om het zelf dan ook maar niet meer te proberen. Complexe emotionele conflicten en crisis schijnen zelfs te kunnen bijdragen aan diepgaande ontwikkelingen van persoonlijkheid, zodat mijn vermeend kansloze achterstand op de vermeende feiten misschien toch niet zo onoverkomelijk hoeft te zijn als het mij in de angst steeds voorkomt. Maar ga mij niet vertellen dat de angst altijd liegt, want dat zou in strijd zijn met het beetje persoonlijkheid dat ik tenminste al wel heb!

Wel zou ik me zowel in dit blog als overal anders ook wel graag eens van een totaal andere kant willen laten zien, en zonder steeds mijn schaduw voor mijn persoonlijkheid te schuiven bij gebrek aan persona. Ook zou ik mezelf wel helemaal willen kunnen overslaan en juist met al het andere bezig gaan, dat zo veel verrijkender is of lijkt, maar dan lijkt de keuze die ik zou kunnen maken uit en de manieren waarop ik zou kunnen omgaan met “al het andere” toch weer al te griezelig naar mij zelf terug te verwijzen. Bij leven de eigen persoonlijkheid vermijden is kortom een onmogelijke opgave, maar ik vind het nog altijd erg lastig wat ik er dan wel mee moet.  Voor de rest gaat het trouwens wel prima, hoor (echt waar!).

*

(Afbeelding: Een werk van Titia van Beugen)

Advertenties

5 gedachtes over “Geen persona of geen persoonlijkheid?

  1. Zo herkenbaar. Ik zou het je woord voor woord na kunnen zeggen. Ook het onderscheid dat je maakt tussen persoonlijkheid en persona vind ik interessant. Soms denk ik dat de nadruk op de persoonlijkheid ook specifiek is voor de westerse tradities in de filosofie en de psychologie. Boeddhisten hebben bijvoorbeeld helemaal niet zo’n idee van een stabiele, samenhangende persoonlijkheid. (En dan is de persoonlijkheid dus ook niet iets om aan te werken!) Zelf probeer ik het sleutelen aan mezelf en het denken over mezelf af te wisselen met activiteiten die afleiding bieden. Waarbij de concentratie op wat ik doe voorop staat, en niet het beeld van mij (bij mezelf) en het beeld van mij (bij de ander). Maar het blijft lastig!

    Liked by 1 persoon

    1. Precies, dat is ook herkenbaar voor mij. Soms gebruik ik het idee dat de noodzaak tot een stabiele persoonlijkheid ook maar een cultureel construct is, en geen absolute noodzaak voor het mens-zijn op zich, ook wel als geruststelling. Maar ja zodra ik moet gaan solliciteren of zo, zal ik toch op zijn minst moeten doen of ik wel een keurig in pakkende termen verpakt en positief concept van mezelf bezit…

      Liked by 1 persoon

  2. Ja inderdaad zeer herkenbaar. Nu draagt iedereen wel een ‘masker’, persona natuurlijk. Niet erg als je je er maar niet achter ‘verbergt’, dat wil zeggen het niet gebruikt om je ware zelf te ontkennen.
    En misschien is dat ons probleem.
    Ontkenning van ons eigen ik, verborgen achter een masker wat niet alleen een rol vertegenwoordigd maar als bedrog aanvoelt. Helemaal stuk ga je dan als je weet dat anderen daar doorheen zien of als je beseft dat je je niet kan en wil verbergen achter een ‘valse’ identiteit. Het masker is dan het middel geworden om onszelf te accepteren of geaccepteerd te worden door anderen.
    Daar we blijkbaar een masker nodig hebben om onszelf te accepteren laat het er dan een zijn die zoveel mogelijk op ons eigen ik lijkt. Al is het alleen maar als oefening om het geleidelijk af te doen.

    Liked by 1 persoon

    1. Hoi Machiel, leuk dat je reageert!
      En sorry dat ik je reactie niet meteen kon plaatsen, ik denk dat ik de optie dat ik reacties van iemand die nog niet eerder gereageerd heeft eerst moet modereren, misschien beter uit kan zetten, ik vind het namelijk eigenlijk best lullig als berichten pas geplaatst kunnen worden zodra het mij uitkomt om ernaar te kijken.

      In ieder geval zet je reactie mij ook weer tot denken aan, namelijk over de vraag: Ben ik mij in situaties waarin ik een masker gebruik of daar behoefte aan zou hebben, bewust van mijn “ware zelf” en de wens om deze te ontkennen? Ik denk zelf dat het voor mij primair meer om verbergen gaat dan om ontkennen. Het inzetten van maskers of de wens daartoe heeft dan te maken met het willen beschermen van het ware zelf tegen veroordeling door anderen. Dat betekent dus ook dat ik verwacht veroordeeld te gaan worden als ik mijn ware zelf zou tonen, en dat ik denkt dat mijn ware zelf niet sterk genoeg is om de veroordeling te incasseren.
      Toch is het niet-accepteren van mezelf mij ook niet vreemd. Echter zodra dit het geval is, zal ik zelden nog een sociaal acceptabel masker inzetten, maar meestal ofwel als een angstig dier uit de weg van mensen gaan, ofwel alles zeggen wat ik eigenlijk voor me zou willen houden, aangezien er van binnen niks meer te beschermen valt. Ik laat dan mijn “ware zelf” nog steeds niet zien, maar dat is dan meer omdat ik die zelf ook kwijt ben dan uit bescherming.

      Primair kan het masker voor mij dus een manier zijn om geaccepteerd te worden door anderen, en ik weet ook dat als ik niet door anderen geaccepteerd word, ik de neiging ga krijgen mezelf ook af te wijzen. Zodra ik dus in een situatie kom waarin het masker dat ik nodig heb om sociaal geaccepteerd te worden, eveneens een afwijzing van mezelf bevat (omdat het gedrag vereist dat in tegenspraak is met mijn “ware zelf”), of zelfs als ik alleen nog maar vrees dat dit nodig zal gaan zijn, kan ik in hoge mate emotioneel geconflicteerd raken: Ik moet dan kiezen tussen twee routes naar zelfafwijzing!
      En dan is het inderdaad de kunst om mezelf dus niet meer te hoeven afwijzen zodra een ander dat wel doet, èn om voldoende sociale rollen te vinden die niet van mij eisen dat ik mezelf verwerp om voldoende aangepast te kunnen zijn…

      Like

  3. Sorry Bianca ik zie je reactie nu pas.
    Wat je schrijft is zo herkenbaar. Het geeft ook aan dat de hele maskerade uitsluitend te maken heeft met ons zelfbeeld. (oké open deur).
    Ik ben me vaak bewust van mijn verschillende maskers, was daar dan ook mee bezig. Welk masker/rol past me nu het best? Welk benaderd het meest wat ik nu uit wil drukken? Welk komt het meeste tegemoet aan de eisen van de ander? enz. enz.

    De therapie die ik nu volg, emdr aangepast aan vct, helpt me om mijn ware gevoelens, emotie’s, mijzelf te herkennen, accepteren en te integreren. In mijn therapie ben ik me wel bewust van mijn masker maar dit manifesteert zich voornamelijk aan het begin en het einde van de sessie. Tijdens de eigenlijke therapie ben ik bezig met het ‘resetten’ van mijn emotie’s naar mijn natuurlijke staat. Denk dan niet aan een masker, dan mag ik eerlijk zijn, open zijn, puur zijn.

    Ineens, met verbazing, constateer ik dat mijn maskers ‘minder’ worden. Soms zinloos lijken.

    Dus door aan mijn eigen ik te werken en niet met de maskers bezig te zijn worden deze als vanzelf minder. Niet echt ‘vanzelf’ natuurlijk, ik moet er hard voor werken maar ik werk aan de basis, de reden voor mijn maskers en merk dat met mijn maskers bezig zijn juist de noodzaak voor deze benadrukken. De maskers laten voor wat ze opdat moment zijn en te werken aan mijn zelfbeeld maakt dat de noodzaak voor de maskers verdwijnt.

    Ja logisch kan je denken, maar dit is geen sinecure. Het betekend vaak dat ik met mijn masker op toch de therapie volg en deze als het ware door mijn masker heen prikt. Door me te dwingen geen aandacht te besteden aan mijn masker van dat moment maar me volledig te concentreren op de therapie heb ik soms het gevoel dat mijn masker onzichtbaar wordt. (Oké het wordt nu een beetje wazig geloof ik om het uit te leggen). Een onzichtbaar masker? En toch is het zo. Ik laat als het ware mijn therapeut door mijn masker heen kijken, een masker wat ik in een oogwenk weer ondoorzichtig kan maken. Haar reactie hierop is natuurlijk van doorslaggevend belang. Zo oefen ik in het laten zien van mijn maskerloosheid. Daar deze wordt gesteund door mijn nieuwe inzichten in mijn ware, natuurlijke zelf voelt het als een bevrijding. Ik heb dan in die situatie geen masker meer nodig.

    Oké nu ga ik slapen. Benieuwd of ik het morgen nog steeds een logische reactie vindt. 🙂

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s