Hoe te overleven tussen uit hun context gerukte wijsheidsquotes.

Het barst ervan op het internet: uit hun verband gerukte quotes. Vanochtend kwam ik weer een tegen, van het soort dat behoorlijk op mijn zenuwen kan werken. Overigens zijn er meerdere soorten die dat kunnen. Daar kom ik later nog op terug.

De quote van vandaag:

The fact is that no one can know himself—no one can see severely enough, nor tell frankly enough, what he really feels, and thinks, and does. That must be why I cannot recognize the rot that is in me. Now you see why I need you and cannot do without your uttermost severity. It takes others to see what is bad in a man. The first man who calls my attention to a fault I shall think of as my savior, my dearest friend, my real brother. You can’t see anything wrong? Then you are blind and stupid, because if the evil is there, you—outsiders—should detect it at a glance.”      -Giovanni Papini, The Failure

Wat ik hiervan begrijp is: Je bent blind voor je eigen fouten, en andere mensen zien jouw fouten daarentegen in een oogopslag (tenzij ze blind en stom zijn). Hoppa, een belangrijke reden voor mijn sociale fobie en tevens bijdragend aan suïcidale ideaties in het verleden, in een quote verpakt! Weliswaar ken ik de context totaal niet, en weet dus feitelijk niet eens of dit nu als een deugdelijk of juist als een ondeugdelijk voorbeeld moet gelden of iets totaal anders te betekenen heeft in zijn context.

Maar ik zie er wel een kern van waarheid in, en precies daarom is het niet gemakkelijk af te schudden! Misschien zelfs wel een beetje laf om te willen afschudden, toch? Want dan wil je toch gewoon je eigen fouten niet inzien? Precies, dus mijn grootste probleem is niet werkelijk angst voor het oordeel van anderen, maar angst voor mijn eigen tekortkomingen! En verdomd, ik vrees dat het nog zo is ook!

Nu ik van deze wijsheid geleerd heb, wil ik nog een ander stukje citeren. Overigens ben ik deze nooit op internet tegengekomen, is blijkbaar niet erg populair. Maar toch afkomstig uit belangrijk werk van een grote denker. Dit is een tekst waar ik zelf in het verleden al iets teveel lering uit getrokken heb. Ik wil dus vooraf waarschuwen: Deze is levensbedreigend, voor wie zich aangesproken voelt en erin gelooft! (Nederlandse vertaling: zie eindnoot)

Viele sterben zu spät, und einige sterben zu früh. Noch klingt fremd die Lehre: “stirb zur rechten Zeit!”” (…..)Freilich, wer nie zur rechten Zeit lebt, wie sollte der je zu rechten Zeit sterben? Möchte er doch nie geboren sein! – Also rate ich den Überflüssigen.”

“Manchen missrät das Leben: ein Giftwurm frisst sich ihm ans Herz. So möge er zusehn, dass ihm das Sterben um so mehr gerate. Mancher wird nie süss, er fault im Sommer schon. Feigheit ist es, die ihn an seinem Aste festhält. Viel zu viele leben und viel zu lange hängen sie an ihren Ästen. Möchte ein Sturm kommen, der all dies Faule und Wurmfressne vom Baume schüttelt! Möchten Prediger kommen des schnellen Todes!”*

-Friedrich Nietzsche, Vom Freien Tode (uit: Also Sprach Zarathustra)

En ja, ik heb voelde me aangesproken, voelde me hoe langer hoe meer aangesproken. Dit ook voor een belangrijk deel door het dank zij de hulpverlening enorm gegroeide geloof in de eigen, voor mij zelf niet inzichtelijke tekortkomingen die anderen wel in één oogopslag zouden kunnen zien. Uiteindelijk is het construct van alles waar ik in geloofde volgens mij veel meer aanleiding geweest voor mijn zelfmoordpogingen, dan dat deze direct voortgekomen zouden zijn uit een of andere “geestesziekte”.

Vandaar dat ik me nu toch wat wil kunnen verdedigen tegen allerlei moraliserende quotes die ik overal tegenkom. Voor dit soort quotes hoef je niet in boeken te graven of te verkeren met kenners van filosofie, cultuur of religie. Je struikelt er gewoon over op internet of je nu wilt of niet. Om zomaar een paar willekeurige voorbeelden te noemen:

Choose happiness every day”

Net of je daar altijd maar zomaar voor kunt kiezen. Maar dat is precies wat aanhangers van deze quote willen beweren. Als de quote niet waar lijkt te zijn voor een aantal mensen, dan komt dat omdat deze mensen een tekort hebben aan wijsheid, moed of andere belangrijke deugden, waardoor ze niet inzien dat iedereen op deze wereld ongeacht situatie, altijd geheel vrij kan kiezen om gelukkig te zijn. Tegelijk is er ondanks die vrijheid een imperatief voor de keuze voor geluk : wie keuzes maakt die in strijd zijn met “happiness” moet de zin van het leven wel totaal verkeerd begrepen hebben, of zelfs een slecht mens zijn. Hierbij wil ik wel toevoegen dat niet alle aanhangers van deze quote even radicaal zijn.

Happiness is when what you say, what you think and what you do are in harmony”

Deze zou van Gandhi zijn. Daarom alleen al niet tegen te vechten dus. Misschien moet ik hem dan ook maar niet omdraaien, zoals ik geneigd ben te doen, tot: als je niet gelukkig bent, ben je niet integer. Of hem letterlijk nemen en redeneren: als ik zeg dat ik de pest in heb, dat ook denk, en volledig in harmonie daarmee iets kapot maak, is dat dus ook “happiness”…!

In het algemeen heb ik inmiddels van veel blootstelling aan internet-geluks-quotes geleerd:

Doe vooral niet aan logica met dit soort quotes. Bedenk niet wat de negatieve betekenis is van een positieve quote, en controleer ook niet of het wel onder alle omstandigheden waar is.

Vooral niet als het een uitspraak is van een of andere verlichte autoriteit. Deze quotes zijn vooral bedoeld om in te werken op het gevoel van mensen die er een positief gevoel over krijgen.

Als je er zelf iets mee wilt, dan alleen net zo lang herinterpreteren tot je er ook een positieve betekenis in ziet. Dat blijkt vaak wel mogelijk te zijn, en is eigenlijk best een aardige denkoefening.

Het kan ook helpen om meer kennis te nemen van de context waar de quote uit gerukt is, maar ook daarbij blijven bedenken dat je te maken hebt met een filosofie van een ander, ontstaan in een andere situatie. Een filosofie die niet per se goed is voor jou, hoe zeer het ook als universele wijsheid gepresenteerd wordt.

Maar ik doe nog maar een paar quotes, want ik ben nog niet uitgeleerd in het omgaan ermee.

A negative mind will never give you a positive life”

Hiermee voel ik me direct aangevallen, hoewel ik volgens mij geen zuiver negatieve geest heb. Het dreigement houdt in: Ik zal nooit een positief leven hebben, tenzij ik me zeker bekeer tot de religie van de positivo’s.

Negative people need drama like oxygen. Stay positive and take their breath away

Op zichzelf een prima zin, lekker dramatisch.

Alleen voel ik me weer aangevallen. Al weet ik niet eens zeker of ze het over mij hebben, als ik mogelijk met verstikking bedreigd word, kan ik me toch maar beter verdedigen! Wat zal ik eens doen? Hun positiviteit zodanig onder drama bedelven dat ze eronder geplet worden? –

Some people are like clouds, when they disappear, it is a brighter day”

Kijk eens aan, dat lijkt wel een moderne simplistische samenvatting van mijn Nietzsche-quote uit “zum Freien Tode”. Daar trappen we niet meer in!!

Sommige positiviteitsquotes geven vooral blijk van een nauwelijks verkapte angst voor het negatieve. Daardoor kun je je aangevallen voelen als je iets van negativiteit in jezelf herkent. Bedenk echter dat dit een aanval is vanuit angst en tekortkomingen in combinatie met een onwil om deze onder ogen te zien.

Als je zo’n aanval serieus wilt nemen, is het vaak niet moeilijk om mensen die met zo’n quote komen, dit even flink te laten voelen, al zullen ze dit niet snel toegeven. Over het algemeen is dit niet verstandig, en heb je wel iets beters te doen (hoe weinig je ook te doen denkt te hebben).

Nu kan ik als volgt samenvatten wat ik geleerd heb over het omgaan met quotes die me irriteren:

  • Categoriseer ze. Het zijn geen mensen, ze hebben geen pijn als je ze in een hokje stopt dat misschien niet helemaal passend is, en het helpt wel om ze in je macht te krijgen.
  • Categorieën: Serieus te nemen citaten en oppervlakkige onzinquotes.
  • Serieus te nemen citaten kunnen op de zenuwen werken als ze confronterend zijn en wel enige relativering behoeven. Maar je kunt er wel iets van leren. Het kan dan zin hebben om ze in hun context te bestuderen, erover na te denken, en hierbij vooral in de gaten te houden dat je ze voldoende relativeert.
  • Oppervlakkige onzinquotes kunnen op de zenuwen werken als ze gepresenteerd worden alsof het belangrijke levenswijsheden zijn. De meest kansrijke strategie is dan: negeren. Mocht dat niet mogelijk zijn, doe dan maar tijdelijk alsof het een serieus te nemen citaat is. Maar probeer er niet teveel tijd aan te verspillen.

 

Uiteindelijk geven al die irritante quotes die ik op internet om mijn oren krijg, mij dus toch maar mooi de kans om in hoog tempo en zonder de directe aanwezigheid van anderen, te leren omgaan met alle soorten zinnige en onzinnige uitspraken en meningen van anderen waar ik me in eerste instantie door bedreigd voel! Allemaal gratis oefening in verbale zelfverdediging! En gelukkig heb ik het lang genoeg overleefd om inderdaad iets te kunnen leren! –

*********

 

*Nederlandse vertaling van het aangehaalde Nietzsche-citaat: 

“Velen sterven te laat, en enkelen sterven te vroeg. Nog klinkt de leerstelling vreemd: “Sterf op de juiste tijd!” (….) Inderdaad, wie nooit op de juiste tijd geleefd heeft, hoe zou die op de juiste tijd moeten sterven? Was hij maar nooit geboren! Aldus adviseer ik de overbodigen”

“Menigeen mislukt het leven: een gifworm vreet zich bij hem aan het hart. Zo mag hij toezien, dat hem het sterven des te beter lukt. Menigeen wordt nooit zoet, hij verrot al in de zomer. Lafheid is het, die hem aan zijn tak vasthoudt. Dat er maar een storm mag komen, die al dat verrotte en door de wormen aangevretene van de boom schudt! Mogen er predikers komen van de snelle dood!”

Advertenties

4 gedachtes over “Hoe te overleven tussen uit hun context gerukte wijsheidsquotes.

  1. Maak je het jezelf niet moeilijker door het vaak als een “aanval” te zien?
    Elk heeft zijn mening, maar dat is nog geen aanval. Sommigen zijn dwaas, het heeft dan ook geen zin in de tegenaanval te gaan of je eraan te ergeren.

    Zou jij je aangevallen voelen door domme uitspraken van een mongooltje? Waarschijnlijk niet, want je weet dat die persoon niet beter kan. Zo moet je ook die dwaasheden op het internet interpreteren, ze kunnen niet beter. Geef daar dan geen energie aan door je te ergeren. Je wordt daar enkel moe van. 😉

    Misschien zal je denken: “makkelijk praten, jij !”. 🙂 Dat mag ! 😉
    Ik probeer enkel een tip te geven om ergernis tegen te gaan.

    Vriendelijke groet

    Like

    1. Hoi Internettoerist, je hebt denk ik wel gelijk dat ik me vaker aangevallen voel dan nodig is. Ik schat ook in dat ik me wel degelijk aangevallen zou kunnen voelen door “domme uitspraken van een mongooltje”.
      Dat de “aanvaller” een mongooltje zou zijn is op zichzelf een even goede reden om zijn uitspraken te negeren, als wanneer anderen mijn uitspraken negeren omdat ik “gek” ben. Geen goede reden dus, mag ik hopen. Ik zal daarom ongeacht wie het zegt, bij mezelf te rade gaan of er iets van klopt als ik kritiek krijg. De ander zal vrijwel altijd wel een werkelijk bestaande aanleiding gehad hebben voor de gedachte waar de uitspraak over gaat. Het kan zijn dat de conclusie die de ander erover heeft, niet klopt, maar om daar zeker van te zijn moet ik al een vrij sterk geloof hebben dat ik het zelf beter weet. Als ik dat geloof inderdaad heb, kan ik me “verdedigen”.
      Het gevoel aangevallen te worden is daar dus al aan vooraf gegaan zonder dat dit een rationele keuze was. Het lijkt me een soort oerinstinct, een reflex die ik niet echt kan voorkomen. Ik kan hoogstens proberen om zo snel mogelijk in te zien wanneer het onterecht was, of wanneer ik dusdanig wel beter weet dat de aanval niet gevaarlijk voor mij is.
      Is dat voor jou eigenlijk anders? Of is precies het zo snel mogelijk nadat ik me aangevallen voel proberen in te zien wanneer het niet nodig is om iets als een aanval te zien, de tip die je me wilde geven?

      Liked by 1 persoon

      1. Hey Bianca,
        Aha, nu begrijp ik beter waar die irritatie vandaan komt. Als men jou “gek” verklaart, dan kan dit wel degelijk een poging tot “aanval” zijn. Een ander “aanvallen” heeft als doel zichzelf boven de ander te plaatsen, kracht halen uit het afbreken van een ander. Aanval is eigenlijk zwakte. Misschien is dat ook een puntje om beter te kunnen relativeren.
        Ja, dat is een goeie reactie; bij jezelf te rade gaan of die kritiek terecht is. Als jij vanuit jezelf weet dat die kritiek fout is, dan zou ik daar niet veel energie in stoppen. Als je vindt dat ze een punt hebben, dan kan je daar aan werken. Maar dan is dat in mijn ogen niet echt een aanval, maar eerder als hulp bedoeld.
        Als dit mensen zijn waar je heel veel van houdt en waar je mee samen leeft die jou “gek” verklaren, dan ligt dat iets moeilijker. Dan is het beter om dit uit te praten of inderdaad jouw stelling te “verdedigen”. In dat opzicht is het voor mij niet anders.
        Hoewel ik mezelf geleerd heb om niet altijd in de verdediging te gaan. Soms kom ik na het “verdedigen” van mijn stelling tot de conclusie dat we niet tot dezelfde standpunten kunnen komen. Dan besluit ik dat we het op dat punt oneens zijn, en dan laat ik het rusten. Elk zijn mening, maar ik ga toch mijn eigen gang. Soms, door je eigen gang te gaan, stoot je op onbegrip vanuit jouw omgeving. Maar dat is geen reden om jou “gek” te verklaren. Misschien heeft de “gek” het bij het rechte eind. Oordelen zijn afhankelijk van visies en overtuigingen, ze zijn dus zeer relatief. Daarom denk ik dat we de waarde ervan ook niet mogen overschatten. Het is door er teveel waarde aan te hechten dat je jezelf pijnigt.
        Columbus werd “gek” verklaard toen hij zei dat de aarde rond is. Die “gek” had verdorie gelijk ! 🙂

        Ja, dat was de bedoelde tip. Een soort waakzaamheid, vóór dat de emotie opkomt, om te zien of die emotie gerechtvaardigd is. Want onbewuste emoties kunnen jou tot daden bewegen, waar je achteraf spijt van krijgt of een slecht gevoel aan overhoudt.
        Om eerlijk te zijn, voelde ik me vroeger ook direct “aangevallen”. Door op die manier aan mezelf te werken, heb ik figuurlijk een hele dikke huid ontwikkeld. Er komt meer rust en zelfvertrouwen in de plaats. En als men mij de stempel “gek” geeft (wat ook gebeurt), dan ben ik toch tevreden met mijn “gekheid”. 😉

        Vriendelijke groet

        Liked by 1 persoon

  2. Bedankt, zeker mooie toevoeging! Jammer dat deze enige tijd geheel aan mijn aandacht ontsnapt is. Maar beter laat dan nooit. Wel zal het niet meevallen mijn emoties te snel af te zijn, zeker niet aangezien het soms nog best ingewikkeld kan worden om te beoordelen in hoeverre deze gerechtvaardigd zijn. Bovendien zou ik vanwege mijn “snelle zenuwen” extra snelle emoties hebben…en extra snel met de emotie mee denken ook. Op zich zou ik dan ook extra snel tegen de emotie in kunnen denken, en doe dat trouwens ook wel, alleen daardoor wordt het innerlijk conflict in eerste instantie vooral nog turbulenter.
    Maar ik geloof zeker dat er daarin ook vaardigheden ontwikkeld kunnen worden, ook door mij. Dat begint denk ik ook inderdaad bij een waakzaamheid voor zulke zaken, bewust zijn van wat er gebeurt in mezelf en tussen mensen. Daarna is het wel een soort levenskunst in mijn beleving, om te leren daar echt goed mee om te gaan. ..

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s