Geloven, Idealen en Angst. Chaos in ontwikkeling.

fractal feelings 10

In de angstige benauwenis van mijn eigen bekrompen problematiek blijken behoorlijk grote thema’s rond te zweven. Zoals geloven en idealen.

Zowel in het grote als in het kleine heb ik vaak moeite om ergens in te geloven, en dat met goede bedoelingen. Namelijk omdat ik geloof dat het niet goed is om dogma’s aan te hangen die waarheidsvinding verhinderen. Ik geloof dus wel degelijk ergens in, maar waar in eigenlijk?

Mijn “geloof” lijkt niet coherent genoeg te zijn om er iets mee te kunnen, en ik vermoed dat het erg handig zou kunnen zijn om dat te veranderen. Dan zou ik misschien niet meer zo’n karikaturaal neurotische twijfelaar hoeven zijn, en eindelijk eens iets kunnen bereiken in het leven.

Als ik volgens de reguliere systematiek zou moeten aangeven wat mijn geloof is, dan ben ik “agnostisch”, wat heel typerend zegt dat ik geloof dat ik het niet weet. Daarbij heb ik wel gemerkt dat waarheidsvinding hoog op mijn ethische agenda staat, en dat ik vind dat mijn leven zinloos is als ik geen verbinding maak met anderen en als ik niets creëer dat boven mijn persoon uit komt. Verder hecht ik grote waarde aan zelfontwikkeling en aan intense, afwisselende sensaties in het leven. Ook voel ik me diep van binnen tot ver boven mijn macht betrokken bij het lot van mensheid en wereld. Van daar uit ervaar ik een drang tegen beter weten in om de wereld te verbeteren, en op dit gebied wordt het meest indringend duidelijk dat ik het niet weet: Ik weet niet wat de wereld echt nodig heeft om te verbeteren. Al is het alleen al omdat ik zowel het individu als het grote geheel in eer zou willen houden, zodat iedere keuze voor concessie van het een aan de ander in mijn voorstelling van de ideale wereld zich in mijn geweten toont als een misdaad.

In principe zou het geen probleem mogen zijn om niet te weten hoe de Ideale Wereld er uit zou zien, aangezien het sowieso ver boven de macht van een individu ligt om dit ideaal zonder hulp te kunnen bereiken. Bovendien is het voor het persoonlijk functioneren in de maatschappij helemaal niet nodig om ideeën te hebben voor het verbeteren van de wereld. In tegendeel, mensen die macht hebben willen dat over het algemeen graag zo houden, dus als de wereld verbeterd moet worden, dan moet dat volgens hun idealen. Het volk mag daarin de door de machthebbers voorziene rol in vervullen, en hoeft daar dus vooral niet zelf ideeën over te hebben, tenzij die ideeën compatibel zijn met die van de machthebbers.

In werkelijkheid heeft het volk wel degelijk eigen ideeën en idealen, en niet te weinig ook. Er is een enorme keuze aan idealen en radicaal daar aan tegengestelde idealen waar wel groepjes mensen voor te vinden zijn die ervoor in actie willen komen. Wat dat betreft moet er dus ook voor mij ergens wel een plekje zijn, zou je zeggen. Maar dan moet ik dus wel een ideaal kiezen waar ik zodanig achter sta dat ik ook andere idealen durf te bestrijden, zelfs terwijl duidelijk is dat die andere idealen ook bedacht zijn door denkende mensen met goede bedoelingen. Wat nu als die anderen toch gelijk hebben?

Vandaar dat veel filosofisch ingestelde types zich liever bij het zuivere denken houden, en vooral niet de handen vuil willen maken aan handelen. Hoe mooi ze het ook weten te brengen, het is iets waar ik toch best een felle mening over blijk te hebben: Ik vind het laf. Dat wil zeggen dat ik het vooral laf van mezelf vind, want zelf kies ik er net zo goed door niet te kiezen voor om niets te doen. Ik wil dus weg uit het hoekje van laffe denkers die niet willen doen, maar ik vrees dat ik echt niet voldoende weet wat ik doe om me dan niet in hersenloze actie te storten. Of anders een beetje halfhartig bijdragen aan iets waarvan ik eigenlijk niet zo weet of ik het er wel mee eens ben. Dan kan ik me continu in verschillende richtingen schuldig voelen over de halfhartigheid, en incompetent en minderwaardig vanwege het niet-weten.

Ook hier lijkt mijn tegenstrijdig temperament mij dus behoorlijk parten te spelen. Hiermee wil ik dus ook zeggen dat ik vermoed dat de keuze van geloof en idealen in het algemeen veel te maken hebben met het karakter van de persoon die kiest. Het zou mij niets verbazen als de drang tot waarheidsvinding die veel filosofen en wetenschappers drijft, uiteindelijk voor een aanzienlijk deel gefundeerd is in angst. Zekere kennis geeft veiligheid. Niet veel anders is het met ethiek, in ieder geval volgens Nietzsche en ik kan hem daarin goed volgen. Waarom willen wij het Goede? Is dit niet voor een groot deel omdat we het Kwaad vrezen?

Maar de vraag is, devalueert dit perspectief de drang tot kennis, en terzijde ook de ethiek? Of heeft angst misschien toch meer “goeds” te bieden dan we over het algemeen willen toegeven?

*

fractal restless feelings

Natuurlijk wil ik niet stoppen bij de angst, al zit ik er nog zo diep in, want ja ook die andere kant van mijn temperament wil zijn deel hebben! Toch is het maar de vraag, of dat andere deel tot betere keuzes motiveert, als het weinig op heeft met ethiek en waarheidsvinding…

Het ideaal van mijn eigen functioneren kan ik zo doende toch bedenken: Angst zorgt voor alertheid, voorzichtigheid, en scherpe verdedigingsreacties waar iets van waarde verloren dreigt gaan. Maar dadendrang zorgt dat er ook daadwerkelijk actie van komt, dat ik het leven dat ik verdedig ook een invulling geef die de moeite waard is!

Voor mijn persoonlijke ideale samenwerking van driften zou de angst wel bereid moeten zijn om het beduidend rustiger aan te gaan doen. Om zijn ideale effect te bereiken is over het algemeen een zeer matige angst geschikt, terwijl slechts bij heel specifieke gelegenheden de angst zijn beste werk doet door in de hoogste versnelling te gaan. Een hoog oplopende angst die continu alleen de regie in het brein wil hebben, ondermijnt uiteindelijk zijn eigen doelmatigheid en doet het gevaar alleen maar toenemen.

Het is bijna alsof de angst op zijn eigen manier in het Gevaar gelooft alsof het God is. Belangrijker dan al het andere is je leven lang jezelf bewijzen tegenover het Gevaar. En als eenmaal de tijd gekomen is dat er niets meer aan te doen is, is het enige dat er nog blijft en dat je zelfs wenst, om door het Gevaar opgeslokt te worden…..

fractal revelation

Daarom wil ik niet dat de angst alleen regeert, en niet dat enige dogmatische tunnelvisie alleen regeert. Alle dogmatische tunnelvisies lijken mij diep van binnen door angst geregeerd te worden, vaak geassisteerd door andere driften, soms ook door een Idee. Dit geldt ook voor tunnelvisies die als ideaal hebben “alleen nog liefde en geen angst meer”, of anderszins een eenzijdige focus hebben op het “positieve”. Ook daar wil ik dus niet in geloven, waaruit ik kan concluderen dat ik zelf wel degelijk in iets anders geloof, al is het nog zo onduidelijk wat precies.

In alle onduidelijkheid is er dus wel iets duidelijk: Ik denk van alles, ik voel van alles, ik wil van alles, en ik merk zelfs dat ik in van alles geloof. Maar het is chaotisch in een ontwikkeling die zonder zelfs maar zekerheid over wat boven en beneden is, het hoogst haalbare, onbekende en mogelijk vooraf onkenbare doel wil bereiken. Misschien kan ik ooit nog iets moois en bijzonders uit deze chaos doen ontstaan, maar het is nog te vroeg en te angstig om daar echt in te kunnen geloven.-

fractal where dreams are born

Afbeeldingen: Fractals van Titia van Beugen, de vrouw die het leven gaf aan de schrijfster van dit blog en zelf haar leven verloor in februari 2010. Haar website “Credendo vides” (zie door te geloven!)  is nog online. Zeker de moeite waard om te bekijken! 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s