Stemmingsafhankelijke waarheden en levensgrote keuzeproblemen.

Vorige week beschreef ik hoe het in een slechte stemming nog enigszins bevrijdend werkte om te bedenken dat mijn perspectief op de waarheid stemmingsafhankelijk is. Eigenlijk bij alle negatieve emoties kan het besef dat mijn gedachten voor een groot deel ingegeven worden door de emotie en dus lang niet zulke absolute waarheden zijn als ze wel lijken, helpen voorkomen dat het escaleert. Toch is het bestaan van stemmingsafhankelijke waarheden tegelijk onderdeel van een levensgroot, zichzelf versterkend, escalatie aanjagend probleem.

Hoewel ik negatieve denkbeelden dus wel kan relativeren, zijn ze daarmee nog niet verdwenen of zelfs maar ontkracht. De enige waarheid waarop ik mijn gedrag in een situatie kan afstemmen, is vaak nog altijd de emotionele waarheid van dat moment. De slappe aftreksels van wat redelijkere waarheden die ik in mijn hoofd heb op dat soort momenten, zijn zelden overtuigend genoeg om ernaar te kunnen handelen. Ik heb de indruk dat dit probleem mijn functioneren nog altijd vrij ernstig verstoort, al is de mate en intensiteit waarin het optreedt over het algemeen gelukkig wel een stuk minder geworden sinds de crisis.

Maar behalve de problemen die ik ondervind in situaties die disfunctionele emoties en bijpassende denkbeelden oproepen, is er het misschien nog wel grotere probleem: Heb ik eigenlijk wel enige betrouwbare basis voor levenskeuzes? En zo ja, zal ik ook in staat zijn om deze basis inderdaad voldoende te vertrouwen om er consistent genoeg naar te handelen om ook daadwerkelijk belangrijke doelen te bereiken?

Droog en analytisch bekeken is dit het probleem met keuzes in relatie tot mijn stemmingsafhankelijk perspectief op de waarheid:

Als ik vandaag in stemming X een beslissing neem op grond van wat ik nu denk dat waar is, is de kans groot dat ik morgen of overmorgen in stemming A van mening ben dat ik mijn beslissing op de grootst mogelijke onzin gebaseerd heb. Dat kan weer een reden worden om een slecht gevoel te krijgen. Bovendien zal ik mijn beslissing willen herzien als ik de kans krijg, en mezelf inwrijven dat ik bij een dergelijke beslissing de volgende keer meer rekening moet houden met de waarheid van stemming A. Echter, zodra ik weer in stemming X ben, vind ik dat ik in stemming A veel meer begrip zou moeten hebben voor stemming X, en maak weer een soortgelijke keuze.

Dit is dan nog een sterk vereenvoudigde weergave, want in werkelijkheid gaat de afwisseling over veel meer verschillende stemmingen en situaties, waarvan er geen exact gelijk is aan een andere. Daarom zal het niet per se werken om maatregelen te willen treffen door een exacte analyse te maken van eigenschappen van iedere stemming inclusief bijbehorende overtuigingen, en een plan op te stellen voor hoe daar op te reageren. Bovendien weet ik niet eens echt in welke stemming mijn overtuigingen het dichtste bij de waarheid komen zodat ik mijn plannen daar op kan baseren.

Toch lijkt het wel noodzakelijk om zoiets als een plan te hebben, omdat ik anders helemaal geen houvast heb en volledig afhankelijk ben van mijn competentie om goed te reageren in alle verschillende situaties en emotionele toestanden. Het ontwikkelen van een dergelijke competentie is wel iets dat me enorm aantrekt, alleen heb ik geen flauw idee hoe ik het aan moet pakken. Tenminste, ik kan wel een idee bedenken, maar voor dergelijke ideeën geldt hetzelfde als voor iedere doelstelling. Het gaat alleen goed zo lang het goed voelt, en anders heb ik een bijzonder sterke motivatie nodig om het vol te houden. Een motivatie die niet gemakkelijk op te brengen is na alle desillusies die ik beleefd heb.

Daarom wil ik een doelstelling kiezen die mij die motivatie kan geven, die echt goed voor mij is, waarmee ik verder kom in het leven, mijn talenten zowel optimaal kan ontwikkelen als ook optimaal inzetten voor iets van verbetering in de wereld, en waar ik in kan geloven. Niet zomaar een naïeve droom dus. Maar ook niet iets dat ver beneden mijn kunnen is.

Dit soort keuzes blijken voor veel mensen een probleem te zijn in deze tijd, waarin de materiële behoeftes voor velen dusdanig solide gedekt zijn dat het vervullen van hogere menselijke behoeftes een dringende plicht wordt, die in principe op ieder individu zelf neerkomt, en waarvoor een haast oneindig aantal keuzemogelijkheden bestaat.

Echter voor mij komen er nog een aantal problemen bovenop in meerdere laagjes. Mijn psychiatrisch verleden waarin zowel bij mij als in de maatschappij het idee gezaaid is dat er iets mis zou kunnen zijn met mijn brein, het niet echt kunnen weten wat daarvan waar is. De emotionele problemen waar ik in ieder geval mee te maken heb, het niet echt weten of daar iets aan te doen is, en hoe ik er rekening mee kan houden zonder er extra angst voor op te roepen. Het al vooraf menen te weten dat ik bij tegenslag niet achter mijn eigen keuzes zal kunnen blijven staan. Het nauwelijks nog ergens in kunnen geloven.

Het lijkt mij nu dat ik iets van een vast geloof nodig heb om voor hetzelfde doel te kunnen blijven gaan in alle verschillende emotionele en sociale situaties. De grote ongrijpbare Waarheid is daar niet geschikt voor omdat ik die niet kan overzien en niet op handzame wijze kan vastgrijpen. Toch wil ik ergens zeker kunnen weten dat het geloof dat ik kies in de Waarheid gefundeerd is, zodanig dat het ook een goed geloof is. Ik zou willen dat ik iets kon funderen in zekere kennis. Ik verlang naar een handzame tunnelvisie waarmee ik het leven bij de kladden kan pakken in de overtuiging dat het goed is zo. Maar dan zonder tunnelvisie.

 

Advertenties

Een gedachte over “Stemmingsafhankelijke waarheden en levensgrote keuzeproblemen.

  1. ik herken wat je zegt, zowel over motivatie als over wisselend zelfbeeld. Ik probeer nu een stabiel zelfbeeld aan te houden als ‘basis’. Zoiets is eigenlijk niet te creëren in een slechte periode, daarvoor heb je een goede periode nodig. Maak het met verstand en met compassie en probeer er aan vast te houden in slechtere tijden.

    Dit is mijn methode (met gebreken). Jij veel succes met de jouwe.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s