Over de oorsprong van mijn filosoferen in de psychiatrie Deel 2: Wetenschap en Waarheid

Zelfinzicht.

Natuurlijk had ik inderdaad een gebrek aan zelfinzicht op het moment dat ik hulp zocht bij de GGZ.

In feite heeft iedereen altijd een gebrek aan zelfinzicht. Maar er was iets dat inderdaad van belang was voor de diagnostiek, dat ik aan mijn eigen zicht onttrok met een muur van stoerheid en rationaliteit. Ik wilde mezelf geen “zwakheid” toestaan, en een hulpverlener zou dus van goede huize moeten komen om de zwakheden te ontdekken die ik zelfs voor mezelf wilde verbergen.

Ik was bang. Ik had een enorme angst dat ik niet goed genoeg was, en dat anderen mij niet zouden accepteren. Deze angst was vaak zo heftig dat ze mijn gedrag overnam, zodanig dat ik niet kon presteren en voor anderen moeilijk gedrag vertoonde. Ik had mezelf erin verstrikt en voelde dat ik op deze manier niet veel verder kon komen in het leven.

Vermoedelijk hebben mijn hulpverleners niet goed kunnen zien wat er achter mijn muur van stoerheid en rationaliteit was, en zagen min of meer de muur zelf voor het probleem aan. Hun zogenaamde analyse bestond eruit dat ze mijn muur direct op zicht vergeleken met alles wat ze verder zoal te zien krijgen.

De hierop gebaseerde diagnose kwam in eerste instantie als vervreemdend en nietszeggend binnen, maar verduidelijkte zich langzaam maar zeker tot de volgende boodschap:

“Wat jij als je angst ervaart is helaas de harde waarheid. Dat niet alleen, er zijn nog veel meer redenen waarom je niet goed genoeg bent en je nooit door anderen geaccepteerd zult worden, dan je ooit hebt kunnen vermoeden. Jouw ervaring van jezelf is in grote tegenspraak met hoe jouw hersenen in werkelijkheid in elkaar zitten. Zodra je je bij dit alles neer kunt leggen, kunnen wij je helpen om toch nog een draaglijk leven te lijden”.

Tegen een zo heftige aanval moest ik wel in de verdediging schieten. Ik verdedigde mijn leven door de diagnose aan te vallen. Helaas was het gevolg hiervan niet dat hulpverleners gingen nadenken over de juistheid van de diagnose, maar in plaats daarvan verdedigden zij de diagnose door mij aan te vallen.

Hoewel ik wel aanvoelde dat het helemaal mis ging tussen mij en de hulpverleners, deed ik geen moeite voor een betere behandelrelatie. Het ging hier om wetenschap en feiten, en ik moest dat winnen door aan te tonen dat de diagnose wetenschappelijk onjuist was. Anders zou mijn overwinning geen waarde hebben.

Wetenschap.

De wetenschap had een soort status van heiligheid voor mij. Het was de poort naar de waarheid. Het was het zuivere ontdekkende principe, verheven boven menselijke tekortkomingen.

Tijdens mijn crisis klampte ik me dus krampachtig vast aan de onderzoeksmaster waar ik mee bezig was. Maar naarmate ik verder binnendrong in zowel de wetenschap als mijn crisis, begon ik een heel ander beeld van de wetenschap te krijgen.

Het zuivere ontdekkende principe was nergens te bekennen. Erger nog, als ik eens om me heen keek, leek de misère niet eens beperkt tot mij als emotioneel instabiele en onderaan in de hiërarchie spartelende student. Ik had de stellige indruk dat de meeste mensen in de wetenschap moeizaam voort ploeteren, vaak op een claustrofobisch klein gebiedje, nauwelijks wetend wat er in de gebieden om hen heen gaande is, eigenlijk niet eens helemaal wetend waar ze zelf mee bezig zijn!

Toch wilde ik na mijn crisis nog verder in de wetenschap. Mijn negatieve ervaring was vast voortgekomen uit mijn negatieve gemoedstoestand. Ik verlangde nog altijd naar het zuivere ontdekkende principe. Daarbij verlangde ik ook naar een carrière waarin ik om mijn kwaliteiten gewaardeerd kon worden. Ik kon eigenlijk niet om de wetenschap heen. Ter voorbereiding van het afronden van mijn stage las ik een enkele tekst over onderzoek naar schizofrenie. Dit was het einde van mijn hernieuwde streven tot wetenschap, want er was iets dat mij pijnlijk raakte in die tekst.

Het gebrek aan menselijk gevoel! Dat wat ik ervaren had bij mijn behandelaars, dat wat ik mezelf en anderen aandeed als ik zo nodig stoer en rationeel moest zijn! We zien alleen waarheden die we kunnen meten met onze apparaten en methodes, al het andere ontkennen en negeren we en als dat niet lukt dan miskennen we het. De wetenschap: een keiharde zielloze machine, niet in staat tot enig begrip voor de menselijke ervaring.

Het waansysteem als ingang voor de filosofie.

Nu, teleurgesteld in de wetenschap, nog altijd met een innerlijke drang naar waarheid en ontdekkingen, en zonder duidelijke doelen in het leven, richtte ik mijn aandacht weer op mezelf. Alweer aangedreven door angst en wanhoop, maar nu ook gesteund door hoop en hulpverleners die begrip voor mij hadden, bekeek ik de ruïnes van alles waar ik ooit in geloofd had.

Niet alleen de wetenschap, maar ook iets in mij zelf was keihard en niet in staat tot menselijk gevoel. Net als de wetenschap, was dit tegelijk ook iets waar ik een enorme waarde aan hechtte, die ik niet echt wilde loslaten. Het waren de eisen die ik aan mezelf stelde, het zat diep in mijn eigen systeem van normen en waarden! Omdat ik direct aanvoelde dat er iets niet aan deugde, terwijl ik er toch ook een bijna onaantastbaar geloof aan hechtte, noemde ik het mijn “waansysteem”.

Het was dit “waansysteem” dat mij ieder moment het bestaansrecht kon bestrijden, steeds als ik niet aan de onmogelijke en tegenstrijdige eisen die het aan me stelde, wist te voldoen. Bovendien moest ik er niet aan denken hoe slecht ik zou zijn als mens, in het geval dat ik deze eisen ook op anderen zou toepassen!

Ondanks enige vrees voor antipsychotica vertelde ik mijn psychiater over mijn waansysteem. Mijn psychiater luisterde eens goed naar mij en vond tot mijn grote verrassing, dat ik aardig bezig was met filosoferen! Het leek hem een goed idee dat ik me verder zou verdiepen in filosofie, en ook met andere geïnteresseerde mensen over filosofie zou praten. Ook mijn psycholoog ondersteunde dat idee van harte. Zo kwam het, dat ik me aanmeldde voor mijn allereerste filosofiecursus!

Advertenties

2 gedachtes over “Over de oorsprong van mijn filosoferen in de psychiatrie Deel 2: Wetenschap en Waarheid

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s