U-Lab dodelijk voor zelfstigma*?

Momenteel ben ik een erg boeiende cursus aan het volgen, in principe bedoeld voor sociale innovatie en leiderschap en dergelijke. De eerste tijd durfde ik daarom amper te laten weten dat ik het lef heb om daar aan mee te doen. Inmiddels is het te leuk en te interessant geworden om voor me te houden! Toch vind ik het nog wel erg spannend om erover te vertellen.

De cursus heet “U-Lab” en is via een MOOC1 gratis te volgen over heel de wereld. Door middel van zogenaamde “Hubs” wordt er ook op enorm veel locaties in het echte leven samen gewerkt aan deze cursus.

Stom toevallig kwam ik erachter dat de Provincie Noord-Brabant ook zoiets organiseerde bij mij in de buurt. Voor zover ik kon achterhalen kon iedereen, ongeacht achtergrond, kosteloos deelnemen. Eigenlijk kon ik nauwelijks geloven dat dit echt waar was, maar nam de gok en schreef me in.

Dat ik de gok durfde te nemen, betekende niet dat ik niet bang was. Ik stond dagen van te voren al totaal strak van de zenuwen. De eerste bijeenkomst was op de bovenste verdieping van het provinciehuis. Een indrukwekkende locatie, waar je ook nog met pasjes en poortjes die te snel willen dichtklappen, binnengelaten moet worden. Eenmaal boven begon iedereen direct routineus te netwerken inclusief handig praatje over zichzelf en visitekaartjes. Ik dacht te gaan sterven van angst en schaamte.

Daarna begon het echt, en vanuit mijn angstige bevriezing gleed ik in een warm bad. Ik kwam in contact en begon me verrassend snel mens onder de mensen te voelen. Er was een sfeer van enthousiasme, empathie en openheid voor veranderingen. Mijn achtergrond werd over het algemeen helemaal niet als beperkend gezien. In tegendeel, verschillen in perspectief zijn een verrijking van de gezamenlijke inzichten die we zouden kunnen bereiken. Ik kreeg een gevoel van gelijkwaardige verbondenheid in ons mens-zijn en onze zoektocht naar wat er werkelijk toe doet.

Dit gevoel wordt ook bevorderd door oefeningen waarin de aandacht gevestigd wordt op verbondenheid met de aarde, met andere mensen, en met wat er boven ons is. Tijdens dit soort oefeningen werd ik diep geraakt door het extreme contrast met mijn ervaringen in de psychiatrie, waar ik me radicaal van andere mensen, mezelf en uiteindelijk ook de wereld afgesloten heb gevoeld.

Hierbij werd ook een al langer bij mij bestaand inzicht enorm helder: Hoewel het negatief gevoel dat ik destijds ervaren heb, overweldigend echt en onontkoombaar was, heeft de mensheid mij in werkelijkheid nooit afgewezen. Een aantal mensen heeft mij bekritiseerd en vervolgens heb ik mij zelf afgewezen. Ik begrijp mezelf daarin nog steeds wel, maar het was een dwaling. Nu wil ik de andere richting gaan, en mezelf accepteren als volwaardig mens. Ondanks moeilijke kanten die ik heb, opgenomen in de mensheid. Moeilijke kanten horen bij het mens-zijn, de mensheid is nog in ontwikkeling en ik kan en mag daar gewoon aan meedoen.

“Theory U”

Vanwege deze mooie gevoelens lijkt het me nu ook de moeite waard om een inkijkje te geven in het meer rationele, de theorie. “Theory U” is genoemd naar de vorm van processen die gericht zijn op het doorvoeren van veranderingen met diepgang. De rechte lijn van probleem naar oplossing is de kortste weg, maar leidt vaak tot schijnoplossingen, en tot het feit dat de problemen van vandaag vaak veroorzaakt worden door de oplossingen van gisteren. Het U-proces wil daarom dieper gaan om tot betere en duurzamere oplossingen te komen. Het is hierin de bedoeling om vooral in het heden waar te nemen en aan te voelen wat het beste is dat er zou kunnen ontstaan. Dat proces wordt “presencing” genoemd.

Belangrijk in het neergaande deel van de U, het waarnemen, is het onderscheid tussen de volgende 4 niveaus van luisteren of waarnemen.

  1. Het eerste, meest oppervlakkige niveau, dat ‘downloaden’ genoemd wordt. Vanuit bestaande patronen reageren, blijven doen wat je al deed. Horen wat je verwacht te horen.
  2. Het openen van de geest. Voorbij de stem van het veroordelen. Wetenschappelijk waarnemen, aandacht voor nieuwe feiten, iets dat je niet verwacht had.
  3. Het openen van het hart. Voorbij de stem van het cynisme. Je verplaatsen in de positie van andere belanghebbenden, emoties toelaten, empathisch je gevoel laten spreken. Iets ervaren dat je niet eerder ervaren hebt.
  4. Het openen van de wil. Voorbij de stem van de angst. Mogelijkheden zien voor de hoogst haalbare toekomst. De ruimte vrijmaken voor deze toekomst om zich te realiseren. Bereidheid tot doen wat je niet eerder gedaan hebt.

In de cursus hebben we nu ervaringen opgedaan met dit afdalende deel. Hierbij hebben we onszelf veel reflectieve vragen gesteld. In mijn beleving de meest centrale vragen in het veranderproces zijn: Wat is er aan het afsterven? Wat wil er ontstaan?

Vanuit deze vragen kom ik tot het onderwerp van de titel. Voor mij persoonlijk is het belangrijkste antwoord op dit moment: Het eerste dat dood moet is mijn zelfstigma. Het is iets dat ik doe terwijl ik het niet meer wil, iets dat mij enorm hindert.

Op zichzelf geloof ik niet dat U-Lab dodelijk is voor zelfstigma of andere destructieve tunnelvisies. Het is wel een hele goede omgeving om ze te helpen sterven.

Voor het opgaande deel van de U dat nu voor me ligt in de cursus, het actief tot stand brengen van vernieuwingen, zal ik nog alle moed kunnen gebruiken. Dat geldt trouwens ook voor de rest van mijn leven, dat nu nog voor mij ligt. Tot slot een kleine maar moedige afscheidsrede, om mezelf nog wat meer moed in te praten!

Zelfstigma, je hebt mij nooit werkelijk geholpen, maar ik heb geloofd veiliger te zijn als ik mij zelf veroordeel dan als ik afwacht tot anderen mij veroordelen. Hier laat ik je achter, bij de angst waar je uit geboren bent.

***

 ulab-overview Afbeelding gemaakt door Kelvy Bird

*Zelfstigma betekent dat iemand zichzelf veroordeelt en devalueert op grond van bepaalde kenmerken zoals cliënt zijn (geweest) bij het GGZ, bepaalde ziektes, iets dat men in het verleden gedaan heeft, etc. Over zelfstigma heb ik eerder een artikel geschreven, mijn allereerste blog stukje ooit: Het zelfvervullend zelfstigma. Dit staat op de site van Stichting ZON en is onderdeel van een project over zelfstigma.

1MOOC = Massive Open Online Course. Veel universiteiten hebben tegenwoordig deze cursussen die via internet gevolgd kunnen worden.

Advertenties

Een gedachte over “U-Lab dodelijk voor zelfstigma*?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s