Diagnose als gevaarlijke fictie.

Er is de laatste tijd een discussie ontketend over het al dan niet bestaan van ‘schizofrenie’. Vanwege mijn eigen verleden in de psychiatrie is de waarheidswaarde van diagnoses die leiden tot uitzichtloosheid, iets waar ik me fel bij betrokken voel.

Afstandelijk beschouwd is het vooral interessant dat gerenommeerde professoren in de psychiatrie nu het bestaan ontkennen van psychiatrische diagnoses als ziekte-eenheden, waarvan volgens andere gerenommeerde professoren het bestaan ruimschoots bewezen is door harde feiten uit de wetenschap. Dat kan iets zeggen over de mate waarin psychiaters werkelijk kennis hebben over hun vak, over het verstand van één van beide partijen, of over de moeilijkheid om te bepalen welke feiten eigenlijk hard genoeg zijn.

De Waarheid” over psychiatrische diagnoses!

Hierbij kan ik nog even teruggrijpen op de Nietzsche-cursus die ik begin mei gevolgd heb. Daar werd gesteld: “Er bestaan geen feiten, alleen interpretaties, en ook dat is interpretatie”. Opnieuw een uitspraak die een self-defeat bevat en in mijn ogen toch zinvol is. Volgens Nietzsche zou alles fictie zijn, maar zijn sommige ficties beter voor de kwaliteit van leven dan anderen. Dat zijn de ficties die we voor ‘waarheid’ mogen houden, al zijn het geen absolute waarheden. Ons kenvermogen is geëvolueerd om ons de kennis te leveren die het meest helpt bij het overleven, niet om absoluut ware kennis te verwerven waar we zelf verder geen belang bij hebben.

Als het specifiek om de evolutie van de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) gaat is dit nog duidelijker het geval. In de oorspronkelijke opzet was het zelfs expliciet de bedoeling om geen waarheden achter de symptomenlijstjes te veronderstellen. De DSM was bedoeld als praktisch hulpmiddel om te zorgen dat artsen het over hetzelfde hebben als ze de naam van een of ander fictief syndroom gebruikten. Destijds was er ook nog nauwelijks kennis over eventueel wel echt bestaande onderliggende ziektebeelden.

Later is er meer kennis gekomen, vooral over de hersenen. Omdat de DSM het enige kader was waarin de psychiatrie deze kennis kon plaatsen, is de nieuwe kennis zo goed en zo kwaad mogelijk aan de DSM gekoppeld. Daardoor zijn DSM-ziektes impliciet alsnog theoretisch geworden, maar in mijn ogen lijkt de koppeling nogal klungelig gemaakt.

Zo is het bij het stellen van een diagnose nog altijd zo, dat de diagnose waar is als er aan de vereiste symptomen voldaan is in de ogen van een gekwalificeerde beoordelaar. Hierbij is het op zichzelf al storend dat zo’n beoordelaar gemakkelijk een tunnelvisie kan ontwikkelen. Tijdsdruk, druk vanuit de sociale omgeving van de patiënt, overmatig vertrouwen op de eigen klinische blik, vermeend vermogen om bepaalde favoriete stoornissen beter te herkennen dan collega’s….

Perverse invloeden genoeg.

Maar zelfs gesteld dat de symptomen inderdaad objectief aanwezig zijn, kan de huidige gammele koppeling tussen theorie en symptomen de patiënt gemakkelijk in een afgrond van onbegrip doen storten. Want al het hersenonderzoek dat tegenwoordig aan veel diagnoses verbonden is, wordt haast klakkeloos van toepassing verklaard op de individuele patiënt.

Hoewel de hersenen van de patiënt zelf meestal nooit onderzocht zijn, worden er allerlei brutale uitspraken gedaan over hoe die in elkaar zouden zitten volgens de diagnose. Als het tegenzit, en die kans lijkt me groot, krijgt de patiënt bovendien nog extra symptomen aangepraat op grond van de veronderstelde hersenaandoening. Symptomen die niet in de DSM staan, en die de patiënt mogelijk ook helemaal niet heeft!

Als er eenmaal een diagnose ligt, is een tunnelvisie geen risico meer maar realiteit. Het beoordelen van menselijk gedrag gaat meer om interpretatie dan om feiten, en het is bijna altijd mogelijk om iemands gedrag zo te interpreteren dat het aan een bestaande tunnelvisie voldoet.

Diagnostische methode goed voor de gezondheid of niet?

Als ik nu dus de verworvenheden van de psychiatrische diagnostiek met de DSM bezie als fictie in de zin van Nietzsche, is het dan een gezondheid bevorderende fictie, die ‘waarheid’ mag heten in deze context?

In een aantal gevallen blijkbaar wel. Er zijn mensen die zich goed geholpen voelen met dit model. Eerlijk gezegd heb ik in een aantal gevallen ook daar mijn twijfels bij: Mensen die rust gevonden hebben door ‘kennis van hun beperking’, waardoor ze zich zonder gewetensbezwaren konden afkeren van de harde eisen van de maatschappij. Zou een aantal van hen niet een nodeloos beperkt leven leiden, vanwege de fictie die ze zich hebben laten aanpraten? Daarentegen, zo lang ze zich er goed bij voelen…hebben ze misschien ook groot gelijk.

Maar er is ook een grote, en in mijn ervaring verschrikkelijke schaduwzijde aan het DSM-bedenksel. Er zijn mensen die totaal verward en vervreemd raken door alle verhalen over wat er met hen aan de hand zou zijn. Verhalen die niets lijken te zeggen over hun werkelijke probleem. Verhalen die hen beperkingen opleggen die zij zelf nooit ervaren hebben, die zij niet eens herkennen. Verhalen over hoe hun hersenen werken, die al evenmin aansluiten bij hun eigen ervaring. Verhalen over hun leven met deze ziekte, een leven dat zij absoluut niet willen.

Voor deze mensen is hun diagnose een levensgevaarlijke fictie.

rails

Zie ook mijn bijdrage aan de website schizofreniebestaatniet.nl

(https://www.schizofreniebestaatniet.nl/waarom-je-jezelf-niet-moet-opgeven/)

Het huidige artikel zal ook, in enigszins aangepaste versie, op Schizofrenie Bestaat Niet verschijnen.

Aanbevolen literatuur:

nietzsche als opvoederDSM5 voorbij


Advertenties

Een gedachte over “Diagnose als gevaarlijke fictie.

  1. Interessant om altijd vanuit verschillende perspectieven te kijken en niet direct alles als de “waarheid” te accepteren. Hoe zou het zijn, als men gewoon eens alleen maar vragen aan de “patiënt” zou gaan stellen. Wie weet komt er dan iets totaal anders naar boven, waaraan men zou kunnen werken gebruik- en een keuze makend uit verschillende zeer zinvolle methodieken. Niet iedereen is naar mijn mening psychisch ziek. Er kunnen vele oorzaken zijn, die in het celgeheugen zijn opgeslagen waardoor iemand (dikwijls) onbewust doet of reageert. Zo lang men doorgaat met symptoombestrijding en overal een sticker op plakt, raakt de mens steeds verder van zichzelf (kern/identiteit/) verwijderd. Pillen erin is natuurlijk gemakkelijker, want dat kost geen tijd en oprechte aandacht. Ik heb al vele wonderen zien gebeuren wanneer men mensen als mens en niet als “patiënt” behandeld en je vanuit oprechte verbinding met elkaar op zoek gaat naar wat er op dieper niveau onder “problemen” zit. Waarbij ik niet wil zeggen, dat er geen serieuze gevallen zijn, waar medicatie zinvol is. Erkenning en aandacht en stap voor stap begeleiding in combinatie met lichaamswerk, werken aan fysieke conditieopbouw horen daar ook bij. De mens is een totaalsysteem en niet alleen hoofd of orgaan.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s